TB-500 (tymozyna beta-4): co mówią badania

Czym to jest

Tymozyna beta-4 to naturalny peptyd składający się z 43 aminokwasów, występujący w niemal każdej komórce organizmu. Jego głównym zadaniem jest wiązanie pojedynczych cząsteczek aktyny – białka, które komórki wykorzystują do przemieszczania się i zmiany kształtu – i jest to najczęściej występujący peptyd wiążący aktynę w tkankach ssaków (Philp 2003). Po urazie jest on uwalniany przez płytki krwi i komórki odpornościowe (Goldstein 2012). TB-500 to nazwa handlowa, a nie nazwa naukowa. Kiedy laboratoria kontroli antydopingowej przeanalizowały produkt sprzedawany jako TB-500, stwierdziły, że jego kluczowym składnikiem był 7-aminokwasowy fragment tymozyny beta-4, czyli region wiążący aktynę (aminokwasy od 17 do 23), z grupą acetylową przyłączoną na jednym końcu (Ho 2012, Esposito 2012). Niektóre produkty sprzedawane pod tą nazwą zawierają natomiast pełny peptyd. W poniższych badaniach wykorzystano pełnej długości tymozynę beta-4, o ile nie zaznaczono inaczej. Żadna z tych form nie jest nigdzie zatwierdzonym lekiem (Tham 2026).

Co było przedmiotem badań

• Rany u szczurów. Rany skóry na całej grubości leczone tymozyną beta-4 stosowaną miejscowo na skórę lub w formie zastrzyków (Malinda 1999), nacięcia chirurgiczne i implanty gąbkowe w celu zbadania procesu bliznowacenia (Ehrlich 2010) oraz zrekonstruowane ścięgno Achillesa u 32 szczurów w ramach porównania preparatów TB-500, BPC-157 oraz obu tych substancji (Biçer 2026).
• Serca myszy i świń. Myszy, którym podwiązano tętnicę wieńcową w celu symulacji zawału serca (Bock-Marquette 2004, Smart 2007, Smart 2011), oraz świnie, po 9 w każdej grupie, u których tętnicę wieńcową zablokowano na 60 minut (Hinkel 2008).
• Fragment wiążący aktynę. Badania migracji komórek i tworzenia się nowych naczyń krwionośnych, w których porównano cały peptyd z jego 7-aminokwasowym fragmentem (Philp 2003), oraz badania wzrostu sierści u szczurów i myszy (Philp 2004).
• Badani. 40 zdrowych ochotników podzielonych na 4 grupy po 10 osób otrzymało dożylnie tymozynę beta-4 lub placebo – najpierw jednorazowo, a następnie codziennie przez 14 dni (Ruff 2010). 73 pacjentów z żylnymi owrzodzeniami nóg zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej żel w trzech stężeniach lub placebo w 8 ośrodkach we Włoszech i w Polsce (Guarnera 2010). 9 pacjentów z nie gojącymi się uszkodzeniami rogówki otrzymało krople do oczu w ramach programu „compassionate use” (Dunn 2010). 72 osoby z umiarkowanym lub ciężkim zespołem suchego oka zostały losowo przydzielone do grupy otrzymującej 0,1% krople do oczu lub placebo przez 28 dni (Sosne 2015).
• Konie. Laboratorium wyścigowe w Hongkongu oraz laboratorium kontroli antydopingowej w Belgii opracowały testy pozwalające wykrywać fragment TB-500 we krwi i moczu (Ho 2012, Esposito 2012).

Co wynika z badań

Rany i blizny u szczurów. Tymozyna beta-4 zwiększyła odbudowę skóry nad raną o 42 % w 4. dniu i aż o 61 % w 7. dniu; rany skurczyły się co najmniej o 11 % bardziej niż w grupie kontrolnej, a także zaobserwowano większą ilość kolagenu i nowych naczyń krwionośnych. W warunkach laboratoryjnych już 10 pg stymulowało migrację keratynocytów 2- do 3-krotnie (Malinda 1999). Nacięcia poddane działaniu tego peptydu były węższe i goiły się z minimalnym bliznowaceniem, charakteryzując się dobrze zorganizowanym kolagenem i niewielką liczbą komórek kurczliwych powodujących blizny; implanty gąbkowe, którym podano 100 µg w dniach 2., 3. i 4., wykazywały ten sam wzorzec w dniu 14. (Ehrlich 2010). W badaniu dotyczącym ścięgien szczury, którym podawano TB-500 w dawce 60 µg na kg masy ciała dziennie przez cztery tygodnie, wykazywały wyższe obciążenie do zerwania niż grupa kontrolna (p < 0,05) oraz lepsze wyniki oceny tkankowej (p = 0,016) (Biçer 2026).

Fragment. 7-aminokwasowy motyw wiążący aktynę wykazywał niemal taką samą aktywność jak cały peptyd w testach migracji komórek śródbłonka i tworzenia się nowych naczyń przy stężeniu około 50 nM, podczas gdy fragmenty pozbawione tego motywu były nieaktywne (Philp 2003). Pełny peptyd zwiększał również wzrost włosów u szczurów i myszy poprzez aktywację komórek macierzystych w mieszkach włosowych (Philp 2004).

Serce. U myszy leczenie po podwiązaniu tętnic wieńcowych spowodowało wzrost poziomu sygnałów przeżycia ILK i Akt, poprawiło wczesne przeżycie komórek mięśnia sercowego oraz poprawiło czynność serca (Bock-Marquette 2004). Spowodowało to, że zewnętrzna warstwa dorosłego serca uwolniła komórki progenitorowe, które utworzyły naczynia krwionośne (Smart 2007), a po uszkodzeniu niektóre z tych komórek przekształciły się w nowe komórki mięśnia sercowego (Smart 2011). U świń podanie 15 mg do żyły sercowej zmniejszyło obszar zawału do 37 % obszaru zagrożonego w porównaniu z 54 % w grupie kontrolnej, a uszkodzona ściana serca odzyskała ruchomość (Hinkel 2008).

Ludzie. Dawki dożylne w zakresie od 42 mg do 1260 mg, podawane jednorazowo, a następnie codziennie przez 14 dni, powodowały rzadkie, łagodne lub umiarkowane zdarzenia niepożądane bez toksyczności ograniczającej dawkę (Ruff 2010). W badaniu dotyczącym owrzodzeń żylnych profil bezpieczeństwa odpowiadał placebo przy każdym stężeniu, a stosowanie żelu o stężeniu 0,03% wiązało się z całkowitym wyleczeniem w ciągu 3 miesięcy u około 25% pacjentów, głównie tych z niewielkimi lub umiarkowanymi ranami (Guarnera 2010). Spośród 9 pacjentów z uszkodzeniami rogówki u 6 z rozległymi uszkodzeniami nastąpiło wyleczenie, u 3 z niewielkimi plamistymi uszkodzeniami nie odnotowano zmian, a u 1 wystąpiło ścieńczenie rogówki (Dunn 2010). W badaniu dotyczącym zespołu suchego oka żaden z głównych punktów końcowych – dyskomfort ani zabarwienie rogówki – nie różnił się od placebo w 29. dniu. W komorze testowej dyskomfort zmniejszył się o 27% więcej po zastosowaniu kropli w 28. dniu (P = 0,0244), niektóre wyniki oceny zabarwienia uległy poprawie i nie wystąpiły żadne zdarzenia niepożądane (Sosne 2015). W przeglądzie przeprowadzonym przez twórców peptydu stwierdzono, że badania fazy II dotyczące odleżyn, owrzodzeń zastoinowych i ran związanych z epidermolizą pęcherzową wykazały szybszą regenerację (Kleinman 2016).

Konie. Laboratorium w Hongkongu wykryło fragment acetylowany w stężeniu 0,02 ng/ml w osoczu i 0,01 ng/ml w moczu oraz potwierdziło jego obecność u koni po podaniu pojedynczej dawki 10 mg; było to pierwsze wykrycie TB-500 w próbkach pobranych po podaniu leku (Ho 2012).

Na co zwrócili uwagę naukowcy

• Która cząsteczka. W przeglądzie ortopedycznym z 2026 r. podkreślono, że TB-500 jest odrębnym fragmentem składającym się z 7 aminokwasów, który często mylony jest z pełnej długości tymozyną beta-4, mimo braku dowodów na to, że obie substancje zachowują się tak samo, a bezpośrednie dowody dotyczące mięśni, ścięgien i stawów ograniczają się do badań na komórkach i gryzoniach (Tham 2026).
• W badaniach na ludziach stosowano cały peptyd. W opublikowanych badaniach na ludziach wykorzystano pełnej długości tymozynę beta-4 w postaci kropli do oczu, żelu lub wlewu szpitalnego. W żadnym z nich nie badano fragmentu sprzedawanego jako TB-500 (Tham 2026).
• Wyniki badań były niejednoznaczne. W badaniu dotyczącym zespołu suchego oka nie osiągnięto żadnego z głównych punktów końcowych (Sosne 2015), natomiast seria badań dotyczących rogówki miała charakter niekontrolowanego stosowania w ramach programu „compassionate use” i objęła 9 osób (Dunn 2010).
• Jakość produktów. Autorzy przeglądu wyrazili obawy dotyczące tożsamości, czystości, stężenia i sterylności peptydów sprzedawanych w Internecie oraz zwrócili uwagę na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u ludzi (Tham 2026, Mendias 2026).
• Sport. Lista substancji zabronionych z 2026 r. zakazuje stosowania „tymozyny-β4 i jej pochodnych, np. TB-500” jako czynniki wzrostu, klasa S2, w każdym okresie (WADA 2026), a laboratoria wyścigowe opracowały powyższe metody wykrywania w celu kontroli nadużywania tych substancji u koni (Ho 2012).