Melanotan 2 (MT-2): studies, risico's en bijwerkingen

Wat het is

Melanotan II, ook wel MT-2 of MT-II genoemd, is een synthetisch peptide dat is ontwikkeld om het alfa-melanocytstimulerend hormoon, of alfa-MSH, na te bootsen. Alfa-MSH is het natuurlijke hormoon dat melanocyten, de pigmentcellen van de huid, opdracht geeft om meer melanine aan te maken. MT-2 is een cyclisch heptapeptide: een ring van zeven aminozuren, gesloten door een chemische brug waardoor het veel stabieler is dan het natuurlijke hormoon (Dorr 1996). Het werd ontworpen aan de Universiteit van Arizona door het team van Victor Hruby en Mac Hadley, samen met een langere variant met een rechte keten, genaamd Melanotan I (Hadley en Dorr 2006).

De twee moleculen volgden verschillende trajecten. Melanotan I doorliep een formele ontwikkelingsfase, kreeg de nieuwe naam afamelanotide en werd in december 2014 in de EU goedgekeurd onder de naam Scenesse, voor de behandeling van een zeldzame lichtgevoeligheidsziekte (EMA). Een aangepaste versie van MT-2, bremelanotide, werd in juni 2019 in de Verenigde Staten goedgekeurd onder de naam Vyleesi, voor een laag seksueel verlangen bij premenopauzale vrouwen (FDA 2019). MT-2 zelf is nergens goedgekeurd. Wat op de markt verkrijgbaar is, is een onderzoeksmiddel dat wordt verkocht als een flacon met poeder of, meer recentelijk, als neusspray. Op deze pagina wordt beschreven wat uit het gepubliceerde onderzoek is gebleken, en wat niet.

Wat uit de onderzoeken naar voren kwam

Er zijn slechts drie gepubliceerde onderzoeken bij mensen met MT-2, allemaal afkomstig van dezelfde onderzoeksgroep uit Arizona en allemaal uitgevoerd bij mannen.

De fase 1-pilootstudie (1996). Drie gezonde mannen kregen gedurende twee weken, van maandag tot en met vrijdag, om de dag MT-2 onderhuids toegediend, afgewisseld met een zoutoplossing. De startdosering was 0,01 mg per kg lichaamsgewicht; bij twee mannen werd deze verhoogd tot 0,03 mg per kg en bij één man tot 0,025 mg per kg. Twee van de drie mannen vertoonden een week na de laatste injectie een meetbaar donkerdere huid op het gezicht, het bovenlichaam en de billen, gemeten aan de hand van de lichtreflectie. Bij de meeste doseringen trad milde misselijkheid op. Bij een dosis van 0,03 mg per kg vertoonde één van de twee mannen slaperigheid en vermoeidheid van graad II. Alle drie merkten ze na elke injectie rekbewegingen, geeuwen en spontane erecties op die één tot vijf uur aanhielden (Dorr 1996).

Erectiestoornissen, psychogene oorzaak (1998). Tien mannen bij wie de erectiestoornis geen bekende lichamelijke oorzaak had, namen deel aan een dubbelblind, placebogecontroleerd cross-overonderzoek. Dubbelblind betekent dat noch de mannen, noch de artsen wisten welke injectie welke was, en cross-over betekent dat elke man tijdens verschillende bezoeken zowel MT-2 als placebo kreeg toegediend. Bij een dosis MT-2 van 0,025 mg per kg ontwikkelden 8 van de 10 mannen een zichtbare erectie. De gemiddelde tijd met een stijfheid van de eikel van meer dan 80 % bedroeg 38,0 minuten bij MT-2 en 3,0 minuten bij de placebo. Misselijkheid, rekoefeningen, geeuwen en verminderde eetlust kwamen vaker voor na toediening van MT-2 (Wessells 1998).

Erectiestoornissen met organische risicofactoren (2000). Nog eens tien mannen, ditmaal met lichamelijke risicofactoren voor erectiestoornissen, kregen elk tweemaal MT-2 en een placebo toegediend. MT-2 leidde bij 12 van de 19 injecties tot een erectie, de placebo bij 1 van de 21. De gemiddelde duur van de erectie was 45,3 minuten tegenover 1,9 minuten. Het gerapporteerde seksuele verlangen was hoger na MT-2. Vier van de 19 MT-2-injecties veroorzaakten ernstige misselijkheid (Wessells 2000).

Dat is het volledige onderzoeksdossier: 23 mannen, die uren of dagenlang werden gevolgd. In geen enkel onderzoek werd de veiligheid op lange termijn gemeten, werden vrouwen betrokken of werd een neusspray getest. Al het overige dat over MT-2 bij mensen bekend is, is afkomstig uit casusverslagen van individuele patiënten.

Wat er in de casusverslagen wordt beschreven

Een casusverslag kan niet aantonen dat een stof een voorval heeft veroorzaakt. Het geeft alleen aan dat beide gebeurtenissen gelijktijdig plaatsvonden. Voor MT-2 zijn deze verslagen de enige veiligheidsgegevens die beschikbaar zijn.

Moedervlekken en melanoom. In 2009 beschreven dermatologen in Miami een 40-jarige man met een voorgeschiedenis van melanoom die een synthetisch alfa-MSH-peptide had geïnjecteerd en vervolgens clusters van nieuwe gepigmenteerde moedervlekken ontwikkelde, waarvan vele onder de microscoop atypische kenmerken vertoonden. Bestaande moedervlekken werden donkerder. Nadat hij was gestopt, werden de moedervlekken lichter en stopten ze met groeien (Cardones 2009). Uit een overzicht uit 2019 van 179 gepubliceerde patiënten met plotselinge uitbraken van nieuwe moedervlekken bleek dat medicijnen, waaronder melanotan, of immuunonderdrukkende behandelingen in 41 % van de gevallen de vermoedelijke oorzaak waren, en dat bij 16 % van de patiënten ten minste één moedervlek als dysplastisch, dat wil zeggen abnormaal, was bevestigd (Burian 2019).

Er zijn al meerdere keren gevallen van melanoom gemeld. In een rapport uit 2011 in het British Journal of Dermatology werd een met melanotan geassocieerd melanoom beschreven (Paurobally 2011). In Denemarken onderging een 20-jarige vrouw met een lichte huid een kuur van drie tot vier weken met MT-2-injecties om het bruinen onder de zonnebank te versterken; drie maanden later werd een zwarte laesie op haar bil verwijderd en bevestigd als melanoom (Hjuler 2014). Een overzicht uit 2017 uit Nederland telde vier gepubliceerde gevallen van melanoom die tijdens of kort na het gebruik van melanotan uit bestaande moedervlekken waren ontstaan, en concludeerde dat er geen sluitend bewijs was voor een oorzakelijk verband (Habbema 2017). In 2025 rapporteerden chirurgen in het Verenigd Koninkrijk het geval van een 22-jarige vrouw die een MT-2-neusspray had gebruikt om bruin te worden en een kwaadaardig melanoom in het mondslijmvlies had ontwikkeld, dat werd behandeld met een operatie en immuuntherapie (Yassin Alsabbagh 2025).

Reacties in het hele lichaam. In Chicago injecteerde een 39-jarige man een dosis van 6 mg MT-2 die hij online had gekocht. Twee uur later bedroeg zijn hartslag 146 slagen per minuut, hij zweette, beefde en was angstig, en zijn spierenzym CPK steeg tot 17.773 eenheden per liter, een teken van spierafbraak, ook wel rabdomyolyse genoemd. Hij verbleef drie dagen op de intensive care. Massaspectrometrie bevestigde dat de stof MT-2 was (Nelson 2012). Zweedse nefrologen rapporteerden een nierinfarct, een verstoring van de bloedtoevoer naar een deel van een nier, dat zij toeschreven aan MT-2 (Peters 2020). In Glasgow meldde zich een man met priapisme, een erectie die maar niet wilde verdwijnen, nadat hij melanotan in de buik had geïnjecteerd. Het vocht werd afgetapt en hij werd met medicatie behandeld, maar vier weken later was zijn erectievermogen nog niet hersteld (Dreyer 2019).

Het standpunt van de toezichthouders

Het Deense Geneesmiddelenagentschap heeft in 2008 voor het eerst gewaarschuwd tegen Melanotan en heeft deze waarschuwing sindsdien herhaald. Op hun website staat vermeld dat het product niet is toegelaten in Denemarken, Europa of de Verenigde Staten, dat de werking ervan niet is gedocumenteerd en dat er geen onderzoeken naar de bijwerkingen bestaan (Deens Geneesmiddelenagentschap). In het Britse casusverslag uit 2025 wordt MT-2 omschreven als een middel zonder vergunning en wordt de verkoop ervan in het Verenigd Koninkrijk als illegaal aangemerkt (Yassin Alsabbagh 2025). In het overzicht uit 2017 werd opgemerkt dat meerdere nationale gezondheidsorganisaties veiligheidswaarschuwingen hadden afgegeven (Habbema 2017).

In de praktijk betekent dit dat MT-2 in Europa uitsluitend als onderzoeksmiddel voor laboratoriumgebruik wordt verkocht. Hoe je een serieuze onderzoeksleverancier van de rest kunt onderscheiden, wordt behandeld in ‘Hoe kies je een peptideleverancier?’, en hoe je een laboratoriumrapport controleert, wordt uitgelegd in ‘Hoe lees je een Janoshik-rapport?’. Lezers die geïnteresseerd zijn in een huidpeptide waarvoor resultaten van klinische studies bij mensen zijn gepubliceerd, kunnen onze gids over GHK-Cu raadplegen.

Wat de onderzoekers aan het licht brachten

• Het onderzoeksmateriaal is zeer beperkt. 23 mannen, drie onderzoeken, geen follow-up langer dan enkele dagen. De auteurs van het onderzoek uit 1996 noemden het een pilotstudie (Dorr 1996).
• Misselijkheid was het meest consistent voorkomende bijwerk, dat na 4 van de 19 injecties in het onderzoek uit 2000 ernstig was (Wessells 2000).
• Moedervlekken zijn veranderd. Nieuwe en donkerder wordende moedervlekken zijn de meest genoemde bevinding in de casusliteratuur, en er zijn gevallen van melanoom gemeld in verband met het gebruik. Een oorzakelijk verband is in geen van beide richtingen aangetoond (Habbema 2017).
• Online gekochte producten zijn niet getest. Er zijn verschillende casusverslagen bekend van mensen die niet wisten welke hoeveelheid ze hadden ingenomen. In het geval in Chicago was de hoeveelheid zes keer zo groot als wat de patiënt dacht dat de startdosering was (Nelson 2012).